Zespołowa nagroda naukowa Wydziału V Nauk Medycznych PAN

Prof. dr hab. Agnieszka Nikiforuk


Stanowisko
Profesor instytutu

Wszystkie publikacje

  • Wpływ pozytywnych allosterycznych modulatorów nikotynowych receptorów cholinergicznych podtypu alfa7 na złożone procesy poznawcze. – 2013-07-12 – 2016-07-12

    Nikotynowe receptory cholinergiczne podtypu α7 (α7-nACh) odgrywają istotną rolę w regulacji złożonych procesów poznawczych, których deficyt towarzyszy wielu zaburzeniom psychicznym. Sugeruje się także związek tych receptorów z patogenezą schizofrenii. Z tego powodu receptory α7-nAChR wzbudzają w ostatnich latach duże zainteresowanie, jako cel dla rozwoju farmakoterapii zaburzeń kognitywnych w schizofrenii. Aktywność tych receptorów może być modyfikowana poprzez działanie tradycyjnych ortosterycznych agonistów, a od niedawna, podaniem pozytywnych allosterycznych modulatorów (tzw. PAM). Pomimo licznych przesłanek przedklinicznych, prokognitywne działanie bezpośrednich agonistów ortosterycznych nie zostało jednoznacznie potwierdzone w badaniach klinicznych u chorych na schizofrenie. Uważa się, że modulacja allosteryczna może wiązać się z korzystniejszym i bardziej specyficznym profilem działania. Stąd też duże nadzieje pokłada się w PAM receptorów α7-nACh. Chociaż w ostatnich latach opisano kilka związków będących α7-nACh PAM, ich efekty funkcjonalne, w tym wpływ na procesy poznawcze, nie są poznane. U podłoża proponowanej hipotezy badawczej leży przesłanka, że behawioralne efekty tych związków mogą różnić się od efektów wywoływanych ortosteryczną aktywacją receptora α7-nACh. Sugeruje to między innymi hamujący wpływ α7-nACh PAM na proces desensytyzacji, będący istotną cechą receptora α7-nACh. Celem proponowanego projektu jest, więc określenie działania α7-nACh PAM w porównaniu do ortosterycznych agonistów, w testach zwierzęcych, badających złożone procesy poznawcze (funkcje wykonawcze, procesy uwagi, pamięć roboczą) istotne z perspektywy deficytów kognitywnych obserwowanych w takich zaburzeniach psychicznych jak schizofrenia.
  • Ocena skuteczność ligandów cholinergicznych receptorów nikotynowych podypu alfa7 w szczurzych modelach autyzmu

    Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ang.
    autism spectrum disorders, ASD) to obecnie najczęściej występujące
    zaburzenia neurorozwojowe, które stanowią jeden z najpoważniejszych problemów
    zdrowotnych i społecznych współczesnego świata. ASD charakteryzuje występowanie
    dwóch osiowych objawów: zaburzeń komunikacji/interakcji społecznych oraz
    powtarzalnych zachowań, aktywności oraz zainteresowań. Deficyty te
    występujących od wczesnych etapów rozwoju i utrzymują się w okresie dorosłości.
    Prowadzi to do poważnego ograniczenia funkcjonowania w codziennym życiu. U osób
    z zaburzeniami ze spektrum autyzmu zazwyczaj współwystępują także inne objawy psychopatologiczne
    w postaci: stanów lękowych, nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami
    koncentracji uwagi, zmienności nastrojów, zachowań agresywnych, zwiększonej
    drażliwości i zaburzeń poznawczych. W ciągu ostatnich lat obserwuje się wzrost
    częstości rozpoznawania ASD, co w konsekwencji prowadzi także do wzrostu
    kosztów związanych z leczeniem i opieką nad pacjentami z ASD.W leczeniu autyzmu stosuje się wiele leków, które skierowane są przede
    wszystkim na niwelowanie współistniejących objawów. Ciągle jednak trwa
    poszukiwanie skutecznej farmakoterapii, która prowadziłaby do normalizacji
    osiowych objawów ASD, w szczególności zaburzeń komunikacji i interakcji
    społecznych. Badania wskazują na role układu cholinergicznego, w tym receptora
    nikotynowego podtypu alfa7 (α7-nACh), zarówno w rozwoju zaburzeń ze spektrum
    autyzmu jak i farmakoterapii tych schorzeń. Dotychczas jednak brak badań
    dotyczących skuteczności selektywnych ligandów receptora α7-nACh wobec osiowych
    objawów autyzmu zarówno w badaniach klinicznych jak i przedklinicznych. Nasza
    hipoteza badawcza zakłada, że selektywna stymulacja receptora α7-nACh będzie
    skuteczna zarówno wobec osiowych objawów ASD, jak i współistniejących zaburzeń.
    W celu weryfikacji tej hipotezy, planujemy ocenić efekty ligandów (tj.
    pozytywnych allosterycznych modulatorów i agonisty) receptora α7-nACh w neurorozwojowych
    modelach autyzmu u szczurów. Badania prowadzone w testach behawioralnych
    zostaną uzupełnione oceną zmian neurochemicznych w mózgu.Wyniki proponowanego projektu będą stanowić przesłankę co do potencjalnego
    zastosowania ligandów receptora α7-nACh w terapii autyzmu.

     

Prof. dr hab. Piotr Popik


Stanowisko
Profesor

W 1988 roku ukończył studia na Akademii Medycznej w Krakowie (obecnie Collegium Medicum UJ) z dyplomem lekarza medycyny. Od 1985 roku pracuje w Instytucie Farmakologii im. Jerzego Maja Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Początkowo był tam zatrudniony w Zakładzie Biochemii prowadzonym przez profesora Jerzego Vetulaniego.

W latach 1990–1991 badał rolę neuropeptydów: wazopresyny i oksytocyny w procesach uczenia się i pamięci w laboratorium Jana M. Van Ree, w Instytucie Rudolfa Magnusa kierowanym przez Davida De Wied na Uniwersytecie w Utrechcie (Holandia). W 1991 roku obronił doktorat na Uniwersytecie w Utrechcie (promotor: Jan M. Van Ree). W latach 1993–1995 otrzymał Fogarty International Fellowship w National Institutes of Health (USA) i jako post-doc dołączył do zespołu Phila Skolnicka. Pracował nad rolą receptorów NMDA w mechanizmie działania leków przeciwdepresyjnych oraz substancji używanych do leczenia uzależnień narkotykowych, w tym ibogainy.

Za prace nad lekami przeciwdepresyjnymi zespół Phila Skolnicka, w którym pracował Piotr Popik i Gabriel Nowak, otrzymał Nagrodę Anna Monika.

W 2007 roku Popik uzyskał tytuł profesora nauk medycznych.

Jestem psychofarmakologiem specjalizującym się w badaniach wpływu leków i związków na zachowanie oraz procesy kognitywne zwierząt laboratoryjnych – zwłaszcza w modelach depresji, schizofrenii, lęku i zaburzeń poznawczych. Szczególnie ciekawi mnie poszukiwanie nowych leków, by stosować je w terapii, dlatego laboratorium współpracuje z wieloma firmami farmaceutycznymi. Jako profesor nauk medycznych wykładam również farmakologię studentom Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opublikowałem ponad 120 recenzowanych artykułów naukowych, kilka rozdziałów w książkach i jedną książkę o narkotykach dla młodzieży. Wykształciłem trzech doktorów. Żonaty, trójka dzieci. Nie leczę pacjentów, zwłaszcza ibogainą – badam wpływ tego i innych związków na procesy uzależnień. 

Wszystkie publikacje

  • 2015-2017 Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) Nowa terapia zaburzeń psychotycznych oraz w chorobie Huntigtona ze szczególnym uwzględnieniem deficytów poznawczych (korodynator CelonPharma).

    Konsorcjum naukowo-biznesowe, którego liderem jest Celon Pharma S.A., zainaugurowało projekt dotyczący terapii zaburzeń psychotycznych oraz w chorobie Huntingtona. Na jego realizację otrzyma prawie 27 mln złotych dofinansowania z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) w ramach programu STRATEGMED. Projekt znalazł się na pierwszym miejscu listy rankingowej NCBiR uzyskując najwyższą ocenę pod względem merytorycznym.Projekt „Nowa terapia zaburzeń psychotycznych oraz w chorobie Huntingtona ze szczególnym uwzględnieniem deficytów poznawczych” (NoteSzHD) Celon Pharma poprowadzi w porozumieniu z pięcioma partnerami naukowymi. Są wśród nich: Instytut Biologii Doświadczalnej PAN, Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Instytut Farmakologii PAN oraz Uniwersytet Medyczny w Łodzi i Uniwersytet Medyczny w Poznaniu. Spółka będzie odpowiedzialna za kluczowe działania związane z rozwojem leku, natomiast do zadań pozostałych członków konsorcjum będzie należała eksploracja mechanizmów działania inhibitorów fosfodiesterazy 10A (PDE10A). 
    Całkowita wartość projektu STRATEGMED to 40 279 820 zł, z czego 26 730 836 zł stanowi dofinansowanie z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

otrzymali zespołową nagrodę naukową Wydziału V Nauk Medycznych PAN za cykl prac „Test przełączenia uwagi w laboratorium psychofarmakologicznym”. W nagrodzonym cyklu prac wykazali, jaki jest wpływ leków i niektórych związków na przełączania uwagi, co może się przyczynić do powstania nowych terapii w leczeniu schizofrenii.

http://informacje.pan.pl/index.php/serwis-media/1262- wreczenie-nagrod- naukowych-wydzialow-pan-za- wybitne-osiagniecia- naukowe-w- 2016-r

Fundusze Europejskie Inteligentny Rozwój Rzeczpospolita Polska Fundacja na rzecz Nauki Polskiej Unia Europejska Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Polska Akademia Nauk