Ocena terapeutycznego potencjału β-kariofilenu w zwierzęcym modelu schizofrenii – badania behawioralne i molekularne.

Schizofrenia jest poważną chorobą psychiczną dotykającą 1 na 222 dorosłych osób. Objawami
choroby są symptomy wytwórcze (np. halucynacje), negatywne (np. wycofanie społeczne) i
kognitywne (np. zaburzenia pamięci). Pacjenci z rozpoznaną schizofrenią często cierpią z powodu
znacznie obniżonej jakości życia, spowodowanej głównie przez nasilenie objawów choroby. Dla osób,
u których zdiagnozowano schizofrenię, estymowana długość życia jest 15-20 lat niższa w porównaniu
do reszty populacji, głównie z powodu obciążeń układu sercowo-naczyniowego i problemów
metabolicznych. Pomimo wielu lat badań nad schizofrenią, zarówno czynniki wywołujące chorobę jak
i satysfakcjonująca farmakoterapia wciąż pozostają nieodkryte, a obecnie stosowane leki
antypsychotyczne są obarczone wieloma skutkami ubocznymi. Warto zaznaczyć, że tylko jedna
trzecia pacjentów odpowiednio reaguje na stosowaną farmakoterapię, dlatego też bardzo istotne jest
ciągłe poszukiwanie nowych, bezpieczniejszych i efektywniejszych leków. Poprzednie badania
wskazują na szereg zaburzeń molekularnych obserwowanych w układzie nerwowym pacjentów
cierpiących na schizofrenię. Do tych zmian można zaliczyć procesy zapalne czy nasilone procesy
stresu oksydacyjnego obecne w tkance mózgowej, co z kolei może prowadzić do poważnie
zaburzonego funkcjonowania układu nerwowego. Wyniki poprzednich badań wskazują, że
wspomniane procesy mogą wpływać na pojawienie się symptomów schizofrenii (np. objawów
kognitywnych) i całościowy przebieg choroby.
Układ endokannabinoidowy (eCB) jest siecią regulującą różnorodne procesy organizmu, jak
np. regulacja układu immunologicznego, rozwój układu nerwowego, plastyczność synaptyczną (leżącą
u podstaw procesów pamięci czy uczenia się) czy kontrolę funkcji poznawczych. Endokannabinoidy
działają poprzez receptory CB1 i CB2, wykazując rożne funkcje w układzie nerwowym. Liczne
naturalne substancje zawarte w roślinach mogą oddziaływać z układem endokannabinoidowym dając
korzystne efekty. Jedną z takich substancji jest BCP (β-kariofilen), zawarty w wielu przyprawach i
ziołach, np. pieprzu czarnym, bazylii czy konopiach indyjskich (Cannabis sativa). Poprzednie badania
wykazały, że BCP ma działanie anty-oksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwdepresyjne i
przeciwbólowe i stosowany nawet w wysokich dawkach, nie wykazuje toksycznych efektów. BCP
selektywnie aktywuje receptory CB2 i działanie to jest charakteryzowane przez wysoki profil
bezpieczeństwa. Istotnym jest, że aktywacja receptora CB2 nie wykazuje działania psychoaktywnego,
w przeciwieństwie do aktywacji receptora CB1, np. przez THC (Δ-9-tetrahydrocannabinol). Receptory
CB2 ulegają ekspresji w niewielkim stopniu na neuronach, ale ich liczba gwałtownie wzrasta na
komórkach nie-neuronalnych (np. mikrogleju czy astrocytach) podczas obecności procesów zapalnych
w układzie nerwowym. Szereg badań wskazuje na korzystne efekty aktywacji receptora CB2 w
odpowiedzi pro-zapalnej i stresie oksydacyjnym, np. w modelach choroby Alzheimera, co daje
nadzieję na równie korzystne działanie aktywacji receptora CB2 w innych schorzeniach, których
istotnym komponentem są wyżej wymienione procesy.
Przedstawiony projekt ma na celu określenie przeciwpsychotycznego, pro-kognitywnego i
przeciwlękowego działania BCP w szczurzym modelu schizofrenii z zastosowaniem szeregu testów
behawioralnych. Dodatkowo, używając metod molekularnych, określony zostanie efekt BCP na
procesy zapalne i w tkance mózgowej zwierząt. Dzięki współpracy z Instytutem Chemii
Biomolekularnej (Neapol, Włochy) w badaniach in vitro oszacowany zostanie wpływ BCP na
przebieg reakcji oksydacyjnych z zastosowaniem nowoczesnej techniki badania funkcji
mitochondrialnych.
Biorąc pod uwagę wyniki wcześniejszych badań z użyciem BCP w zwierzęcych modelach
licznych schorzeń, spodziewamy się potencjalnie terapeutycznego działania tego naturalnego, jednak
wciąż niedocenianego związku. Oczekujemy, że wielokrotne podania BCP w zwierzęcym modelu
schizofrenii osłabią lub całkowicie zniwelują objawy zarówno te behawioralne, jak i molekularne,
charakterystyczne dla tej choroby. Zastosowanie różnych metod badawczych pozwoli na dostarczenie
rzetelnych danych, które mają szansę stać się wsparciem dla przyszłych badań klinicznych z udziałem
BCP w kontekście chorób neuropsychiatrycznych, do których należy schizofrenia.