Zaburzenia emocjonalne i poznawcze współwystępujące z przewlekłym bólem: badania translacyjne zmian w mPFC i osi jelitowo-mózgowej oraz wpływu spożycia alkoholu z uwzględnieniem płci
- Numer projektu:
- NeuronC2/IV/01/PainGutPFC/2025
- Kierownik projektu:
- Rafał Ryguła
- Status projektu:
- W realizacji
- Środki finansowe ogółem przyznane przez instytucję finansującą (PLN):
- 1202285.37
- Rozpoczęcie projektu:
- 30/05/2025
- Zakończenie projektu:
- 29/05/2028
- O projekcie:
-
Ból przewlekły często towarzyszy zaburzeniom neuropsychiatrycznym, wpływając na samopoczucie pacjentów i pogarszając rokowania. Oś jelitowo-mózgowa, autonomiczny układ nerwowy oraz zmiany w korowych obszarach mózgu zostały uznane za kluczowe w rozwoju bólu przewlekłego. Badania na gryzoniach i ludziach ujawniły zmiany neuronalne w układzie mezokortykolimbicznym, które sprzyjają pojawianiu się negatywnych stanów afektywnych i deficytów poznawczych, prowadząc do zachowań nieadaptacyjnych, takich jak kompulsywne spożywanie alkoholu, a także determinując przewlekłość bólu. Badania pilotażowe wskazują, że ból indukuje zmiany zależne od płci w komórkach glejowych układu mezokortykolimbicznego, które potencjalnie mogą łączyć stany zapalne, neuroprzekaźnictwo glutaminianergiczne i zmiany behawioralne. Co ciekawe, wszystkie te zmiany w mózgu mają związek z mikrobiomem jelitowym za pośrednictwem nerwu błędnego. Hipoteza testowana w niniejszym projekcie zakłada, że ból przewlekły zaburza funkcjonowanie szlaku łączącego przyśrodkową korę przedczołową oraz jądro półleżące przegrody (mPFC and NAc), poprzez zmiany w komórkach gleju, wpływając w sposób zależny od płci na mechanizmy afektywne i poznawcze związane z konsumpcją alkoholu. Ból przewlekły (zapalny, nocyplastyczny i/lub związany z centralną sensytyzacją) zaburza funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej poprzez szlak sygnałowy nerwu błędnego, co dodatkowo ulega nasileniu pod wpływem spożycia alkoholu. Ta nierównowaga potęguje zmiany w mPFC-NAc, utrwalając ból i jego współwystępujące zaburzenia. Zrozumienie mechanizmów łączących mózg i ciało może pomóc w identyfikacji fenotypów pacjentów z bólem przewlekłym jako potencjalnych biomarkerów, umożliwiając opracowanie ukierunkowanych interwencji terapeutycznych związanych z mikrobiotą jelitową w celu leczenia przewlekłego bólu i towarzyszących mu zaburzeń.