Zaburzenia funkcji poznawczych w bólu przewlekłym – niedoceniane znaczenie CBD.

Ból neuropatyczny to przewlekły stan chorobowy, który rozwija się, gdy nerwy układu
odpowiedzialnego za odczuwanie stymulację mechaniczną (np. dotyku) oraz systemu
przewodzącego informacje o bólu i temperaturze, ulegną uszkodzeniu w wyniku półpaśca,
cukrzycy, urazu, obrażeń, amputacji, zapalenia autoimmunologicznego lub nowotworu. Ta
patologia stanowi globalny problemem zdrowotny, który dotyka wielu pacjentów, powodując
osobiste cierpienie, zmniejszając produktywność i znacząco zwiększając koszty opieki
zdrowotnej. Szacuje się, że rządy europejskie wydają blisko 300 miliardów euro rocznie na
leczenie przewlekłego bólu neuropatycznego. Niestety tylko niewielka część pacjentów
uzyskuje zadowalającą odpowiedź przeciwbólową na zastosowane leczenie farmakologiczne,
a większość leków ma poważne skutki uboczne, co znacząco ogranicza ich stosowanie.
Przewlekłość objawów i niewielka skuteczność dostępnych metod leczenia sprawiają, że ból
neuropatyczny jest palącym problemem dla światowej opieki zdrowotnej i stanowi istotną
potrzebę medyczną. Ból przewlekły ma biopsychospołeczne implikacje, wpływając na relacje
międzyludzkie, zdolność do pracy, nastrój oraz jakość życia. Pacjenci cierpiący z powodu
przewlekłych dolegliwości bólowych mają wysokie ryzyko wystąpienia zaburzeń
emocjonalnych i poznawczych, objawiających się wahaniami nastroju, lękiem, zaburzeniami
pamięci i uwagi. Podobne mechanizmy fizjologiczne mogą odpowiadać za negatywny wpływ
bólu przewlekłego na funkcjonowanie pamięci. I chociaż większość lekarzy styka się z
pacjentami cierpiącymi na przewlekłe dolegliwości bólowe i jednocześnie skarżącymi się na
kłopoty z pamięcią i koncentracją, badań dotyczących związku pomiędzy bólem a pamięcią jest
bardzo mało.
Roślina Cannabis sativa (konopie indyjskie) zawiera ponad 100 związków
chemicznych, znanych jako kanabinoidy. Biorąc pod uwagę fakt, że układ endokanabinoidowy
moduluje funkcję neuronów i komórek immunologicznych, które odgrywają kluczową rolę w
bólu, związki ukierunkowane na ten system są obiecującymi środkami przeciwbólowymi.
Wśród wielu kanabinoidów, CBD (kanabidiol) jest związkiem, który nie ma właściwości
psychoaktywnych i uzależniających, dlatego jest interesującym związkiem farmakologiczny o
potencjale terapeutycznym, m.in. przeciwbólowym i przeciwlękowym. Ze względu na swój
złożony profil farmakologiczny, dokładny sposób działania CBD, na różne cele w organizmie,
pozostaje niejasny. Na podstawie naszej niedawno stworzonej analizy farmakologicznej dla
CBD, uważamy, że mechanizmy działania CBD są znacznie bardziej złożone niż dotychczas
sądzono i obejmują sieć białek, które są jednocześnie zaangażowane w ból neuropatyczny, jaki
i funkcje poznawcze, co zapewnia oryginalny wgląd w jego rolę terapeutyczną.
Prezentowany projekt ma na celu wyjaśnienie przeciwbólowych, prokognitywnych i
przeciwlękowych mechanizmów działania CBD w szczurzym modelu bólu neuropatycznego w
celu wsparcia badań klinicznych sprawdzających skuteczność związków opartych na CBD w
leczeniu bólu neuropatycznego i współistniejących zaburzeń pamięci i nastroju. Chociaż nie
ma jeszcze bezpośrednich dowodów wpływu CBD na określone cele molekularne jednocześnie
przeciwdziałające bólu i poprawiające funkcje poznawcze, to ich odkrycie (dzięki zastosowanej
przez nas zaawansowanej analizie bioinformatycznej), może stanowić najbardziej
prawdopodobne remedium dla obu tych schorzeń. Dlatego przy zastosowaniu kompleksowego
podejścia, z wykorzystaniem badań in vivo, narzędzi bioinformatycznych, transkryptomiki
przestrzennej, nowoczesnej hybrydyzacji in situ: RNAscore, i wreszcie walidacji celów
molekularnych (zarówno in vivo, jak i przy użyciu narzędzi do edycji genów, CRISPR / Cas9),
będziemy mogli przeprowadzić innowacyjne badania nad mechanizmem terapeutycznego
działania CBD. Wierzymy, że nowatorskie podejście naszego projektu pozwoli nam uzyskać
istotne rezultaty, a wiedza ta będzie mogła zostać wykorzystana w badaniach klinicznych.