Wczesne stadia rozwoju życia a przebieg chorób neurorozwojowych: poszukiwanie prodromowego markera w obrębie sieci naczyniowej w szczurzym modelu matczynej otyłości
- Numer projektu:
- 2022/45/B/NZ4/03951
- Kierownik projektu:
- Małgorzata Filip
- Status projektu:
- W realizacji
- Środki finansowe ogółem przyznane przez instytucję finansującą (PLN):
- 3280556
- Rozpoczęcie projektu:
- 01/08/2023
- Zakończenie projektu:
- 31/07/2027
- O projekcie:
-
Rosnąca częstość występowania zaburzeń neurorozwojowych, zwłaszcza zaburzeń ze spektrum
autyzmu (ASD) i zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), wymaga
badań nad identyfikacją ich czynników etiologicznych i czynników ryzyka. Zarówno ASD, jak i ADHD
mogą być powiązane z różnymi czynnikami ryzyka o podłożu genetycznym lub środowiskowym.
Ostatnie badania kliniczne, jak i analizy przedkliniczne dowodzą wpływu środowiska na ASD i ADHD
z podkreśleniem niezbilansowanej diety matki (ang. Western diet, dieta zachodnia) w okresie przed
ciążą, w trakcie ciąży oraz podczas laktacji na prawidłowy rozwój mózgu u potomstwa. Jednocześnie
otyłość matki wiąże się z nasileniem incydentów naczyniowych zarówno u matki, jak i potomstwa.
Najnowsze badania epidemiologiczne wykazały również wpływ podwyższonego ciśnienia tętniczego w
macicy na rozwój ASD i ADHD, co wskazuje, że narażenie na nadciśnienie może wiązać się z ryzykiem
rozwoju tych zaburzeń.
Biorąc pod uwagę rosnącą częstość występowania nadciśnienia u dzieci, otyłość u matki oraz
zestawienie istniejących dowodów na związek nadciśnienia z zaburzeniami neurorozwojowymi, ten
interdyscyplinarny projekt ma na celu zidentyfikowanie czynników zwiastujących ASD i ADHD w
obrębie sieci naczyniowej mózgu w szczurzym modelu matczynej otyłości. Przy użyciu licznych testów
funkcjonalnych (parametry behawioralne, molekularne, neurochemiczne, elektrofizjologiczne i
sercowo-naczyniowe) w mózgu i narządach obwodowych szczura, projekt ten będzie dotyczył wpływu
diety zachodniej matki przed ciążą, w czasie ciąży i w trakcie laktacji na zmiany występujące w układzie
naczyniowym potomstwa, po których następuje rozwój behawioralnego fenotypu ASD lub ADHD. Po
drugie, znajdziemy odpowiedź na temat zależności płci i nadciśnienia z zaburzeniami
neurorozwojowymi. Stosując strategię farmakologiczną (lek ukierunkowany na odkryte markery
naczyniowe w mózgu) postaramy się chronić przed rozwojem fenotypu behawioralnego i dysfunkcją
plastyczności synaptycznej mózgu u potomstwa szczurów po ekspozycji na niezbilansowaną dietę
matki.
Badając relacje między ciśnieniem krwi, a aktywnością neuronalną, projekt ten wykaże
mechanizmy chorób neurozwojowych bazując na wpływie matczynej diety na sieć sercowo-naczyniową
u potomstwa. Wyniki tego projektu umożliwią identyfikację celu prodromalnego dla rozwoju ASD i
ADHD w obrębie sieci naczyniowej, a następnie pozwolą zaproponować nową strategię leczenia tych
zaburzeń. Nie ma wątpliwości, że projekt ten przyniesie lepsze zrozumienie epidemii otyłości u kobiet,
nie tylko w czasie ciąży, ale także pod względem potencjalnego wpływu na zdrowie układu krążenia
następnego pokolenia. Ponadto projekt będzie miał wpływ na rozwój dziedziny.